Sultan Galiyev’in
sekreteryasını yapan ve Sömürgeler Enternasyonali’ne büyük emek koyan Mustafa
Suphi ve yoldaşları, Asya'da ve diğer sömürge kıtalarda (Afrika, Latin Amerika)
sosyalizmin anahtarını emperyalizme karşı mücadelede görüyorlardı.
Türkiye Komünist Partisi’nin (TKP) önderi
Mustafa Suphi ve yoldaşları 87 yıl önce 28-29 Ocak 1921 gecesi katledildi.
Onbeşler Katliamı olarak da anılan olayda, Mustafa Suphi ve 14 yoldaşı
Anadolu’da emperyalizme karşı mücadeleyi yükseltmek üzere Bakü’den yola
çıkmışlar, ancak Karadeniz’de öldürülmüşlerdi. Bu katliamın ardında Ocak 1921
başında Sömürgeler Enternasyonalinden rahatsız olan İngiliz Emperyalizminin
Ankara ve Moskova ile yaptığı gizli saldırmazlık anlaşmaları yatmaktadır. Asya
kolektivizminden korkan İngiliz ve Amerikan İndüvalizmi gelişecek sömürgeler
devrimci yolunun önünü kesmek için Türkiye’de bu katliamın gerçekleşmesinde
işbirlikçilerine önayak olmuştur.
87 yıl önce katledilen Mustafa Suphi, Ethem
Nejat, Kâzım Ali, Bahaeddin, Emin Şefik, Cemil Nazmi, Kâzım Hulusi, Halitoğlu
Mehmet, İsmail Hakkı (Topçu), Hayreddin, Mehmet Ali, Dr. İsmail Hakkı, Maksut,
Mustafaoğlu Mehmet ve Çitoğlu Nazmi İsmail, TKP’nin lider kadrosunu
oluşturuyordu. Aynı dönem Stalin önderliğinde Sovyetlerde Sömürgeler Enternasyonali
çizgisindeki Galiyevcilerede aynı operasyonlar yapılacaktır. Katliam sonrası Türkiyede
Sömürgeler Enternasyonalini destekleyen Devrimciler, Yeşil Ordu ve Kuvva-i
Milliye liderleri Çerkez Etem ve Demirci Mehmet Efe tasfiye edileceklerdir.
Mustafa Suphi’nin önderlik ettiği mücadele
yaşıyor
Mustafa Suphi Giresun'da doğdu. Öğrenimini
Kudüs, Şam ve Erzurum'dan sonra Galatasaray Lisesi'nde sürdürdü. Siyaset bilimi
okuduğu Paris'te Tanin gazetesinin muhabirliğini yaptı. Türkiye'ye döndüğünde
hukuk ve iktisat dersleri verdi, gazeteciliğe yayın yönetmenliğini üstlendiği
İfham gazetesinde devam etti. Hükümetin Mahmut Şevket Paşa suikastını bahane
ederek muhalefete karşı giriştiği kampanyadan Suphi'nin payına 15 yıllık
mahkumiyet düşecekti.
Mustafa Suphi, Sinop'tan Rusya'ya geçti; savaş
esiri sayılarak sürgüne yollandı. 1915'te Urallar'da sürgünde Bolşevik Parti'ye
katıldı. 1918'de Moskova'da bir Türk sosyalistleri kongresinin toplanmasında
görev aldı, Müslüman Halklar Komiserliği'nde çalıştı, Doğu Propaganda Dairesi
Türk Seksiyonu'nun başkanlığını yürüttü, Komintern kongresine Türkiye delegesi
olarak katıldı.
Parti kuruluş çalışmaları 10 Eylül 1920'de
Türkiye Komünist Fırkası'nın Birinci Kongresi ile meyvesini verdi. Genel
başkanlığa seçilen Suphi'nin temel perspektifi örgütlenmeyi Türkiye’ye taşımak,
komünist hareketin Kurtuluş Savaşı'nda aktif biçimde yerini almasını
sağlamaktı. Önderlik ettiği bu devrimci ve yurtsever girişim 28-29 Ocak 1921
gecesi, Trabzon açıklarında kanlı bir katliamda parti yöneticisi yoldaşlarıyla
birlikte hayatını vermesiyle son buldu.
“Anadolu'nun çeşitli yerlerindeki partizan
müfrezeleri arasında bağlar kurmak için cephe gerisi sağlamak ve bu hareketi
güçlendirmek için Askeri-Devrim Komitesi kurmak gerekir. Bu teşkilat bağımsız
olacak, ama bizim örgütlerin güdümünde bulunacak. Türkiye Askeri-Devrim
Komitesi'nin bütün işi, gerek Sovyet Rusya'da ve gerekse tüm dünyada sosyal
devrim hareketinin devamı ve muhafazası doğrultusunda yoğunlaşacak. O, İngiliz
- Fransız işgalcilerine karşı Anadolu hareketine, bu hareketin Kafkaslara
yayılmasına, o yerlerde Sovyet erki örgütlenmesine geniş yardım gösterecek.
Türkiye Askeri-Devrim Komitesi doğacak ilk olanaktan yararlanıp Anadolu'daki
bütün işleri kendi eline alarak Sosyalist Türkiye'yi kuracak ve sınırdaş Sovyet
Rusya ile el ele verme amacına yönelecek.” (M. Suphi; Moskova, 28 Ekim 1919)
Oldukça erken bir tarihte, 1919 yılında işgale
ve emperyalizme karşı mücadelenin örgütlenmesi için yüzünü Anadolu'ya çevirmiş
olan Suphi, emperyalizme karşı mücadelenin ve yurtseverliğin sosyalist
iktidarın anahtarı olduğuna inanıyordu.
Onbeşler İçin
Yangınlara fazla bakan gözler yaşarmaz
Alnı kızıl yıldızlı baş secdeye varmaz
Dövüşenler ölenlerin tutmaz yasını
Yine fakat bir yıldırım zulmeti yırtsa
Sağır göğün koynundaki çanı haykırtsa
Anıyoruz göğsünüzün son sayhasını
Eski cihan yeni cihan önünde eğil!
Aramızdan birkaç yoldaş ayırmak değil,
Her ne yapsan varacağız emelimize!
Karadeniz bunu duysun derinliklerin:
O ateşli göğüsleri delen hançerin
Kabzasını alacağız biz elimize!
Nazım Hikmet - VaNu (Batum, 1922)
|
|
Yorumlar
Bu Habere Henüz Yorum Yapılmamış.
İlk Yorum Yapan Siz Olun.
Yorum Yaz



